giữa núi rừng Trường Sơn

T├┤i sinh ra v├á lß╗¢n l├¬n b├¬n d├▓ng s├┤ng Long ─Éß║íi, v├á c┼⌐ng ch├¡nh l├áng qu├¬ t├┤i lß║íi mang t├¬n cß╗ºa d├▓ng s├┤ng ß║Ñy - l├áng Long ─Éß║íi, thuß╗Öc huyß╗çn Quß║úng Ninh cß╗ºa tß╗ënh Quß║úng B├¼nh (c┼⌐). Nhiß╗üu lß║ºn bß╗æ t├┤i giß║úng giß║úi rß║▒ng: Long ─Éß║íi ngh─⌐a l├á ΓÇ£Rß╗ông lß╗¢nΓÇ¥. 

Con s├┤ng bß║»t nguß╗ôn tß╗½ d├úy Tr╞░ß╗¥ng S╞ín v├á chß║úy theo h╞░ß╗¢ng ─É├┤ng - Bß║»c, qua nhiß╗üu v├╣ng n├║i non hiß╗âm trß╗ƒ. S├┤ng chß╗ë d├ái khoß║úng 100km nh╞░ng c├│ ─æß║┐n h╞ín 100 th├íc n╞░ß╗¢c lß╗¢n nhß╗Å. Trong ─æ├│, ─æß║╣p nhß║Ñt c├│ lß║╜ l├á th├íc Tam Lu nß║▒m ß╗ƒ ─æß╗ïa phß║¡n x├ú Tr╞░ß╗¥ng S╞ín vß╗¢i cß║únh quan hoang s╞í, h├╣ng v─⌐. Th├íc c├│ ─æß╗Ö cao h╞ín 20m, ph├ón th├ánh ba bß║¡c n╞░ß╗¢c tuyß╗çt ─æß║╣p tß╗▒a nh╞░ ba chiß║┐c lu ─æang nghi├¬ng d├▓ng ─æß╗ò n╞░ß╗¢c xuß╗æng n├¬n ng╞░ß╗¥i d├ón gß╗ìi l├á th├íc Tam Lu. Vß╗¢i d├▓ng s├┤ng n╞░ß╗¢c xanh bi├¬ng biß║┐c, th├íc n╞░ß╗¢c h├╣ng v─⌐, l├á n╞íi thß╗¡ th├ích bao ch├áng trai cho thuyß╗ün ng╞░ß╗úc th├íc. Hai b├¬n bß╗¥ s├┤ng c├│ nhß╗»ng l├áng nhß╗Å nß║▒m thß║Ñp tho├íng sau t├ín c├óy, t─⌐nh mß╗ïch. Thß╗ënh thoß║úng nhß╗»ng chiß║┐c thuyß╗ün c├óu, thuyß╗ün ch├áiΓǪ vß╗¢i nhß╗»ng m├íi ch├¿o khua nhß║╣ tr├¬n mß║╖t n╞░ß╗¢c, ─æß║╣p lung linh v├á rß║Ñt ─æß╗ùi thanh b├¼nh. 

L├áng t├┤i bß║»t ─æß║ºu tß╗½ cß║ºu Long ─Éß║íi ─É├┤ng, chiß║┐c cß║ºu xi m─âng hiß╗çn ─æß║íi chß║íy song h├ánh c├╣ng cß║ºu ─æ╞░ß╗¥ng sß║»t Bß║»c - Nam. Ph├¡a Nam l├áng trß║úi d├ái uß╗æn l╞░ß╗ún theo dß╗ìc bß╗¥ s├┤ng Long ─Éß║íi trong xanh, ─æß║╣p tß╗▒a bß╗⌐c tranh thß╗ºy mß║╖c. ─Éiß╗âm cuß╗æi cß╗ºa d├▓ng s├┤ng Long ─Éß║íi l├á n╞íi hß╗úp l╞░u ─æ├┤i d├▓ng cß╗ºa s├┤ng Long ─Éß║íi v├á s├┤ng Kiß║┐n Giang tß║íi ng├ú Ba Trß║ºn X├í (x├ú H├ám Ninh) th├ánh d├▓ng s├┤ng Nhß║¡t Lß╗ç ─æß╗ò ra biß╗ân. ─Éß╗⌐ng tr├¬n cß║ºu Long ─Éß║íi nh├¼n vß╗ü cuß╗æi d├▓ng s├┤ng nh╞░ ─æu├┤i con ΓÇ£rß╗ông lß╗¢nΓÇ¥ ─æang uß╗æn l╞░ß╗ún quanh l├áng, tß╗▒a nh╞░ dß║úi lß╗Ña xanh tß║ío n├¬n hß╗ôn qu├¬ ngß╗ìt ng├áo ─æang miß╗çt m├ái xu├┤i d├▓ng biß╗ân cß║ú.  

D├▓ng s├┤ng ß║Ñy ─æ├ú gß║»n liß╗ün trong k├╜ ß╗⌐c t├┤i bß║▒ng nhß╗»ng kß╗╖ niß╗çm buß╗ôn, vui cß╗ºa tuß╗òi th╞í. Tß╗½ khi cß║Ñt tiß║┐ng ch├áo ─æß╗¥i, t├┤i ─æ├ú nghe tiß║┐ng x├┤n xao cß╗ºa con s├│ng h├▓a trong lß╗¥i ru ß║ºu ╞í cß╗ºa mß║╣, vang vß╗ìng b├¬n bß║┐n ngh├¿o. Tuß╗òi th╞í c├╣ng bß║ín b├¿ v├╣ng vß║½y tr├¬n s├┤ng, ├┤m con s├│ng lao xao, ├┤m bao ─æiß╗üu kh├ít vß╗ìng, vß╗¢i niß╗üm m╞í ╞░ß╗¢c lß╗¢n l├¬n sß║╜ ─æ╞░ß╗úc l├ám anh l├¡nh thß╗ºy. Ch├║ng t├┤i bß║»t c├í, t├┤m b├¬n nhß╗»ng l├╣m c├óy rß╗º b├│ng xuß╗æng mß║╖t s├┤ng. D╞░ß╗¢i s├┤ng ch├║ng t├┤i bß╗Å chu├┤m bß║▒ng nhß╗»ng b├│ l├í c├óy cho c├í, t├┤m chui v├áo tr├║ ngß╗Ñ. Khi n╞░ß╗¢c r├▓ng c├í, t├┤m ΓÇ£ngß╗º qu├¬nΓÇ¥ kh├┤ng chui ra nhß╗»ng b├│ c├óy ß║Ñy, thß║┐ l├á ch├║ng bß╗ï t├│m gß╗ìn.

Có lần, tôi cùng các bạn được chị hàng xóm chở đò sang làng bên xem phim. Ánh trăng rằm vành vạnh như chiếc đĩa khổng lồ long lanh trên mặt sông, đứa nào cũng giành bóng trăng là của mình. Khi mái chèo của chị hàng xóm khua vào mặt nước, ánh trăng vỡ vụn, cả mấy đứa nhao nhao đòi bắt đền.

Những hôm nghỉ học, tôi cùng mẹ đi hái củi bần dọc bờ sông. Cây bần mọc lên lầm lũi với thời gian, chống chọi bao nhiêu cơn bão, lũ của thiên nhiên; với bộ rễ rộng, dài để chống sạt lở và chống sóng. Những cây bần như cột nhà sần sùi những vết bom đạn của địch. Nơi đây là chỗ ẩn náu của những chiếc ca nô, tàu bè của bộ đội chở quân, đạn dược sang sông.

N─âm 1965, chiß║┐n tranh ph├í hoß║íi cß╗ºa Mß╗╣ lan rß╗Öng tr├¬n miß╗ün Bß║»c. Trong ─æ├│, nhß╗»ng n─âm 1967 - 1968 v├á n─âm 1972 l├á nhß╗»ng n─âm ├íc liß╗çt nhß║Ñt cß╗ºa mß║únh ─æß║Ñt ΓÇ£lß╗¡aΓÇ¥ Quß║úng B├¼nh, l├áng t├┤i ng├áy ─æ├¬m ch├¼m trong kh├│i lß╗¡a vß╗¢i biß║┐t bao bom ─æß║ín m├íy bay Mß╗╣ tr├║t xuß╗æng. D├▓ng s├┤ng Long ─Éß║íi c├│ hai bß║┐n ph├á, ─æ├│ l├á bß║┐n ph├á Long ─Éß║íi 1 v├á bß║┐n ph├á Long ─Éß║íi 2 nß║▒m c├ích nhau gß║ºn 1 km, n╞íi nß╗æi nhß╗»ng tuyß║┐n ─æ╞░ß╗¥ng quan trß╗ìng trong viß╗çc vß║¡n chuyß╗ân ng╞░ß╗¥i v├á l╞░╞íng thß╗▒c cho tiß╗ün tuyß║┐n. Ch├¡nh v├¼ vß║¡y, n╞íi ─æ├óy trß╗ƒ th├ánh ─æiß╗âm bß║»n ph├í ├íc liß╗çt cß╗ºa Mß╗╣ nhß║▒m cß║»t ─æ╞░ß╗¥ng vß║¡n chuyß╗ân, tiß║┐p tß║┐ cß╗ºa miß╗ün Bß║»c cho chiß║┐n tr╞░ß╗¥ng miß╗ün Nam.

“Lũy thép bờ Bắc” Long Đại năm xưa đã có những năm tháng chìm trong khói lửa chiến tranh ác liệt, bom cày đạn xới, hố bom chồng lên hố bom. Những trận đánh ác liệt diễn ra trên sông ấy không thể lường hết được thiệt hại, và có những đồng đội đã hy sinh anh dũng, nằm mãi dưới đáy sông. Nhưng điều đó càng tiếp thêm sức mạnh để những người còn sống, dũng cảm chiến đấu hết mình bảo vệ Tổ quốc, quê hương.

Ng├áy xa m├íi tr╞░ß╗¥ng th├ón y├¬u, theo tiß║┐ng gß╗ìi thi├¬ng li├¬ng cß╗ºa Tß╗ò quß╗æc, tß║íi bß║┐n s├┤ng n├áy, mß║╣ quay l╞░ng gß║ít d├▓ng n╞░ß╗¢c mß║»t chia tay t├┤i l├¬n ─æ╞░ß╗¥ng ─æ├ính giß║╖c vß╗¢i bao quyß║┐t t├óm v├á lß╗¥i hß║╣n ng├áy vß╗ü v├╣ng vß║½y bß║┐n s├┤ng qu├¬.  

Chiß║┐n tranh ─æ├ú l├╣i xa, l├áng Long ─Éß║íi h├┤m nay ─æ├ú m╞░ß╗¢t tr├án m├áu xanh sß╗⌐c sß╗æng. Qu├¬ h╞░╞íng chuyß╗ân m├¼nh thay ─æß╗òi theo d├▓ng chß║úy cß╗ºa ─æß║Ñt n╞░ß╗¢c. Tr├¬n d├▓ng s├┤ng Long ─Éß║íi, n╞░ß╗¢c trong veo, in b├│ng nhß╗»ng bß╗¥ tre xanh m╞░ß╗¢t, nhß╗»ng gß╗ún s├│ng lß║Ñp l├│a nß║»ng chiß╗üu, long lanh nh╞░ vß║úy c├í, tiß║┐ng chim r├¡u ran tr├¬n bß╗¥. Nhß╗»ng chiß║┐c thuyß╗ün ch├ái, thuyß╗ün c├óu lß║íi dß║¡p d├¼u tr├¬n s├┤ng. Thß╗ënh thoß║úng nhß╗»ng chiß║┐c s├á lan, t├áu vß║¡n tß║úi chß╗ƒ nhß╗»ng chuyß║┐n h├áng xu├┤i ng╞░ß╗úc. 

S├┤ng Long ─Éß║íi ngo├ái nhß╗»ng kß╗│ t├¡ch lß╗ïch sß╗¡ c├▓n mang nhß╗»ng vß║╗ ─æß║╣p hoang s╞í, tß║ío n├¬n cß║únh quan du lß╗ïch. Tß╗½ th├ánh phß╗æ ─Éß╗ông Hß╗¢i, du kh├ích c├│ thß╗â ─æi thuyß╗ün ngß║»m cß║únh ─æß║╣p cß╗¡a biß╗ân d├▓ng s├┤ng Nhß║¡t Lß╗ç, th─âm cß║ºu Qu├ín H├áu. Sau ─æ├│, xuß╗æng thuyß╗ün gh├⌐ th─âm bß║┐n ph├á Long ─Éß║íi, tß╗½ng l├á ─æß╗ïa ─æiß╗âm quan trß╗ìng ─æß╗â vß║¡n chuyß╗ân h├áng h├│a, v┼⌐ kh├¡, ─æß║ín d╞░ß╗úc, nh├ón lß╗▒c v╞░ß╗út s├┤ng v├áo miß╗ün Nam chi├¬╠ün ─æ├ó╠üu. Sau khi d├óng h╞░╞íng tß║íi ─Éß╗ün t╞░ß╗ƒng niß╗çm liß╗çt s─⌐ Tr╞░ß╗¥ng S╞ín ph├á Long ─Éß║íi, du kh├ích ─æß║┐n n├║i Thß║ºn ─Éinh - ─æiß╗âm du lß╗ïch t├óm linh nß╗òi tiß║┐ng ß╗ƒ Quß║úng B├¼nh. 

Ng╞░ß╗úc d├▓ng Long ─Éß║íi l├á mß╗Öt trß║úi nghiß╗çm rß║Ñt th├║ vß╗ï cho nhß╗»ng du kh├ích. Dß╗ìc hai b├¬n bß╗¥ s├┤ng l├á nhß╗»ng bß║ún l├áng cß╗ºa ng╞░ß╗¥i V├ón Kiß╗üu xen lß║½n l├áng ng╞░ß╗¥i Kinh c├╣ng sinh sß╗æng, bß║ín ─æ╞░ß╗úc chi├¬m ng╞░ß╗íng nhß╗»ng ngß╗ìn n├║i tr├╣ng ─æiß╗çp vß╗¢i nhiß╗üu h├¼nh th├╣, sß║»c th├íi. Vß╗¢i chß║╖ng ─æ╞░ß╗¥ng d├ái tr├¬n s├┤ng, du kh├ích thß╗Åa th├¡ch ngß║»m nh├¼n phong cß║únh, nghe kß╗â chuyß╗çn lß╗ïch sß╗¡ bi h├╣ng cß╗ºa d├▓ng s├┤ng. Kh├┤ng nhß╗»ng thß║┐ bß║ín sß║╜ ─æ╞░ß╗úc trß║úi nghiß╗çm nhß╗»ng n├⌐t ─æß║╣p v─ân h├│a, ß║⌐m thß╗▒c, mß║¡t ong rß╗½ng v├á c├íc sß║ún phß║⌐m m├óy tre. ─Éß║┐n vß╗¢i th├íc Tam Lu sß║╜ thß║¡t sß╗▒ ngß╗í ng├áng tr╞░ß╗¢c t├ái ba cß╗ºa ng╞░ß╗¥i ch├¿o thuyß╗ün tr├¬n s├┤ng Long ─Éß║íi. C├íi cß║úm gi├íc ─æ╞░ß╗úc ngß╗ôi tr├¬n thuyß╗ün cß╗ºa mß╗Öt tay l├íi cß╗½ kh├┤i bß╗ùng thß║Ñy m├¼nh nh╞░ ─æang bay tr├¬n nhß╗»ng cß╗Öt s├│ng trß║»ng x├│a giß╗»a n├║i non h├╣ng v─⌐, th├íc n╞░ß╗¢c ß║ºm ├áo. Trong t╞░╞íng lai kh├┤ng xa, khi c├│ sß╗▒ ─æß║ºu t╞░ th├¡ch ─æ├íng, s├┤ng Long ─Éß║íi sß║╜ l├á ─æiß╗âm ─æß║┐n du lß╗ïch tuyß╗çt vß╗¥i cß╗ºa kh├ích thß║¡p ph╞░╞íng.

Qua bao biến thiên của lịch sử, Long Đại vẫn mang đầy nét đẹp về thuần phong mỹ tục của một làng quê ăm ắp tình đất, tình người. Tuy cuộc sống còn nhiều vất vả, khó khăn, nhưng người dân làng Long Đại vẫn gắn bó với mảnh đất này, lưu giữ những nét đẹp văn hóa cổ truyền của chính quê hương mình như hơi thở, như máu thịt.

Dòng sông quê hương, nơi mảnh đất yêu dấu là nơi để tôi gửi gắm tình yêu thương, là nơi nâng bước chân tôi về với cội nguồn. Dù có ở nơi đâu, sông Long Đại, làng Long Đại là nơi ghi dấu những ký ức của một thời tuổi trẻ, là mạch nguồn chảy mãi trong tôi.