Gió thổi nơi cồn cát

L├áng t├┤i nß║▒m ven s├┤ng ─É├íy, con s├┤ng ─æß║╣p nh╞░ mß╗Öt dß║úi lß╗Ña qua lß╗¥i b├ái h├ít ΓÇ£D├▓ng s├┤ng ─É├íy qu├¬ em/ s├┤ng tr─âng hay s├┤ng lß╗Ña...ΓÇ¥. Mß╗ùi chiß╗üu, khi ho├áng h├┤n bu├┤ng xuß╗æng mß║╖t s├┤ng, cß║ú kh├┤ng gian nh╞░ dß╗ïu lß║íi, gi├│ mang theo m├╣i ─æß╗ông b├úi, m├╣i ph├╣ sa, m├╣i b├╣n non, v├á cß║ú mß╗Öt m├╣i g├¼ ─æ├│ rß║Ñt quen - m├╣i cß╗ºa c├ít. C├│ nhß╗»ng thß╗⌐, ng├áy n├áo ta c┼⌐ng ─æi qua nh╞░ng thß║¡t kh├│ ─æß╗â nhß║¡n diß╗çn, ─æß╗â gß╗ìi t├¬n. Vß╗¢i t├┤i, m├╣i cß╗ºa c├ít giß╗æng nh╞░ m├╣i ngai ng├íi cß╗ºa ─æß╗ông ─æß║Ñt sau m╞░a. C├│ lß║╜ phß║úi ─æß╗⌐ng thß║¡t gß║ºn, thß║¡t l├óu, mß╗¢i nhß║¡n ra. M├╣i cß╗ºa c├ít l├á m├╣i cß╗ºa n╞░ß╗¢c s├┤ng c├▓n v╞░╞íng lß║íi khi ta vß╗Ñc tay v├áo v├á vß╗¢t l├¬n mß╗Öt vß╗æc c├ít c├▓n t╞░╞íi. M├╣i cß╗ºa ph├╣ sa ch╞░a kß╗ïp lß║»ng trong c├ít, ch├║ng mß╗üm, ß║⌐m v├á mang theo mß╗Öt thß╗⌐ m├╣i ngai ng├íi, h╞íi lß║ính v├á c├│ cß║úm gi├íc man m├ít dß╗à chß╗ïu. Ch├¡nh c├íi m├╣i ß║Ñy ─æ├ú ─æ├ính thß╗⌐c l├ám t├┤i rß║Ñt nhß╗¢. Nhß╗¢ nhß╗»ng buß╗òi chiß╗üu ─æß╗⌐ng tr├¬n bß║┐n s├┤ng qu├¬, nghe n╞░ß╗¢c vß╗ù, nh├¼n nhß╗»ng con t├áu chß║¡m r├úi chß╗ƒ ─æß║ºy c├ít b─âng qua. Nß╗ùi nhß╗¢ l├áng, nhß╗¢ c├ít cß╗⌐ theo t├┤i m├úi, nh╞░ thß╗â ─æ├ú thuß╗Öc vß╗ü m├¼nh tß╗½ rß║Ñt l├óu.

C├│ nhß╗»ng buß╗òi chiß╗üu, ngß╗ôi lß║╖ng b├¬n s├┤ng, chß╗ë chß╗¥ nhß╗»ng con t├áu chß╗ƒ c├ít ─æi qua l├áng v├á khuß║Ñt dß║ºn vß╗ü ph├¡a xa. Mß╗ùi lß║ºn nh╞░ vß║¡y, t├┤i th╞░ß╗¥ng tß╗▒ hß╗Åi: Mß╗ùi hß║ít c├ít d╞░ß╗¢i l├▓ng s├┤ng kia, ─æ├ú ─æi qua bao n╞íi ─æß╗â ─æ╞░ß╗úc ─æß║┐n ─æ├óy? V├á rß╗ôi, nhß╗»ng khoang t├áu d├ái kia sß║╜ chß╗ƒ ch├║ng ─æi vß╗ü ─æ├óu. Nhß╗»ng hß║ít c├ít m├áu v├áng, m├áu ─æen, ╞░ß╗¢t s┼⌐ng cß╗⌐ lß║⌐n khuß║Ñt trong ├╜ ngh─⌐ v├á ─æß╗â lß║íi trong k├╜ ß╗⌐c tuß╗òi th╞í t├┤i mß╗Öt cß║úm gi├íc rß║Ñt lß║í, nh╞░ mß╗Öt l├án s├│ng nhß╗Å chß║ím v├áo rß╗ôi tan ra. T├┤i lß╗¢n l├¬n c├╣ng d├▓ng s├┤ng ß║Ñy, mang theo bao d╞░ ├óm cß╗ºa nhß╗»ng buß╗òi chiß╗üu. C├│ lß║ºn, t├┤i nh├¼n thß║Ñy mß╗Öt con t├áu chß╗ƒ c├ít mß║»c cß║ín. N├│ kh├┤ng thß╗â tiß║┐n l├¬n ph├¡a tr╞░ß╗¢c hoß║╖c l├╣i vß╗ü ph├¡a sau. Ng╞░ß╗¥i l├íi t├áu loay hoay t├¼m c├ích giß║úi quyß║┐t trong v├┤ vß╗ìng, c├▓n t├┤i th├¼ b╞íi ra, tr├¿o l├¬n boong t├áu tha hß╗ô ch╞íi vß╗¢i c├ít, v├╣i m├¼nh v├áo c├ít, vß╗æc l├¬n tß╗½ng bß╗Ñm c├ít c├▓n t╞░╞íi r├▓ng ├│ng ├ính. Nh├¼n ├ính mß║»t cß╗ºa nhß╗»ng ng╞░ß╗¥i tr├¬n t├áu ngß╗ôi chß╗¥ con n╞░ß╗¢c l├¬n, t├┤i chß╗út ngh─⌐, liß╗çu con ng╞░ß╗¥i c├│ l├║c n├áo ΓÇ£mß║»c cß║ínΓÇ¥ trong cuß╗Öc ─æß╗¥i nh╞░ c├ít?

Ngày còn sống, bà thường kể cho tôi nghe về những hạt cát dưới dòng sông. Bà bảo, cát dưới sông không phải tự nhiên mà có đâu cháu ạ. Bà nói, mắt nhìn xa xăm về phía bến nước. Ngày xưa, làng chưa có những bãi bồi rộng như bây giờ. Sông còn sâu và dữ, nước chảy xiết. Có năm nước dâng cao, cuốn đi cả vườn tược và những mái nhà lợp rạ. Sau mỗi mùa lũ, nước rút đi, để lại một lớp phù sa lẫn cát mới. Ban đầu chỉ là một dải nhỏ ven bờ, rồi dần dần, lớp này chồng lên lớp khác, bồi lên thành bãi. Người làng trồng dâu nuôi tằm, trồng ngô, trồng khoai lên đó. Những hạt cát lẫn trong phù sa ấy đã làm nên đất bãi làng mình. Cát ở đâu về bà cũng không rõ, chỉ biết cái bến nước này mỗi lớp cát là một lớp ký ức. Bà còn kể, những đêm trăng sáng, ra bến nước Phù Lưu này, đứng thật lâu sẽ nghe được tiếng thì thầm của cát dưới chân mình. Sau này tôi mới biết, đó là sự chuyển động của cát khi ta đặt bàn chân lên nó. Với bà, cát không bao giờ mất, nó chỉ bị dòng nước cuốn đi, bị con người thay đổi chỗ ở, và những hạt cát nào trở về dòng sông, bến nước này thì đó là cát của làng.

V├ái lß║ºn c├│ c╞í duy├¬n t├┤i ─æ├ú ─æ╞░ß╗úc ─æß║╖t ch├ón l├¬n ─æß╗ôi c├ít Quang Ph├║ - Quß║úng B├¼nh, nay l├á tß╗ënh Quß║úng Trß╗ï. ─Éß╗ôi c├ít ß╗ƒ ─æ├óy vß║½n c├▓n hoang s╞í v├á ─æß║╣p ─æß║┐n nao l├▓ng. ─Éiß╗üu ß║Ñn t╞░ß╗úng l├á n├│ c├▓n nguy├¬n bß║ún, nhß╗»ng ─æß╗Ñn c├ít ß╗ƒ ─æ├óy lß║Ñp l├ính v├á thay ─æß╗òi theo ├ính mß║╖t trß╗¥i. Khi th├¼ v├áng rß╗▒c, khi th├¼ l├│ng l├ính m├áu cam v├á chß╗ë cß║ºn mß║Ñy hß║ít m╞░a m├╣a hß║í n├│ lß║íi chuyß╗ân sang sß║»c trß║»ng tinh kh├┤i. ─Éß╗⌐ng tr├¬n ─æß╗ôi c├ít nghe gi├│ thß╗òi qua rß╗½ng phi lao giß╗æng nh╞░ ├óm thanh cß╗ºa tiß║┐ng s├ío. ─É├ú nhiß╗üu lß║ºn t├┤i nhß║¡n ra, h├¼nh nh╞░ c├ít c┼⌐ng biß║┐t h├▓a nhß╗ïp c├╣ng vß╗¢i thi├¬n nhi├¬n. C├│ nhß╗»ng chiß╗üu m├╣a ─æ├┤ng, c├│ nhß╗»ng ─æ├¬m m├╣a hß║í, ch├║ng t├┤i lß║╖ng lß║╜ ─æi b├¬n nhau tr├¬n ─æß╗ôi c├ít. Nhß╗»ng hß║ít c├ít va v├áo nhau, tr╞░ß╗út ─æi, dß╗ïch chuyß╗ân, tß║ío th├ánh thß╗⌐ ├óm thanh rß║Ñt khß║╜. T├┤i c├║i xuß╗æng, chß║ím tay v├áo c├ít, nhß╗»ng hß║ít c├ít nhß╗Å li ti nß║▒m y├¬n trong l├▓ng tay. Nh╞░ng khi t├┤i kh├⌐p tay lß║íi, siß║┐t chß║╖t h╞ín, c├ít bß║»t ─æß║ºu rß╗¥i ─æi qua tß╗½ng kß║╜ ng├│n tay. T├┤i hiß╗âu, c├ít thß║¡t nhß╗Å b├⌐, nh╞░ng c├ít kh├┤ng thuß╗Öc vß╗ü sß╗▒ nß║»m giß╗», c├áng nß║»m chß║╖t, c├ít c├áng r╞íi nhanh. T├┤i chß║íy ra tr╞░ß╗¢c biß╗ân v├á viß║┐t mß║Ñy c├óu th╞í l├¬n s├│ng ΓÇ£Tr╞░ß╗¢c biß╗ân t├┤i ngß╗ôi ─æß║┐m c├ít/ tr─âm ng├án hß║ít lß╗ìt kß║╜ tay/ chß╗ë giß╗» lß║íi ri├¬ng m├¼nh duy nhß║Ñt/ hß║ít c├ít buß╗ôn ngß║Ñm vß╗ï mß║╖n chiß╗üu nayΓÇ¥. Khoß║únh khß║»c ß║Ñy, t├┤i hiß╗âu ra mß╗Öt ─æiß╗üu thß║¡t giß║ún dß╗ï, c├│ nhß╗»ng thß╗⌐ c├áng cß╗æ giß╗», ta c├áng mß║Ñt. Trong ─æß╗¥i sß╗æng, ch├║ng ta kh├┤ng tß╗½ chß╗æi nhß╗»ng ─æiß╗üu tß╗æt ─æß║╣p, nh╞░ng tß╗½ chß╗æi sß╗▒ chiß║┐m hß╗»u. 

─Éß╗ôi c├ít Quang Ph├║ chß╗ë c├│ nß║»ng v├á gi├│ trß║úi d├ái ─æß║┐n v├┤ tß║¡n. Nhß╗»ng ng├áy nß║»ng gß║»t, c├ít n├│ng ─æß║┐n bß╗Ång ch├ón. T╞░ß╗ƒng rß║▒ng khß║»c nghiß╗çt nh╞░ vß║¡y, nhß╗»ng b├┤ng cß╗Å vß║½n mß╗ìc l├¬n. C├│ nh├á th╞í ─æi c├╣ng ─æo├án ─æ├ú chß╗Ñp ─æ╞░ß╗úc nhß╗»ng b├┤ng cß╗Å rß║Ñt ─æß║╣p v├á lß║í. Cß╗Å mß╗ìc tr├¬n c├ít th╞░ß╗¥ng rß║Ñt gß║ºy v├á cß╗⌐ng, l├í nhß╗Å, rß╗à kh├┤ng s├óu m├á tß╗Åa rß╗Öng ─æß╗â t├¼m n╞░ß╗¢c tr├¬n bß╗ü mß║╖t c├ít khi m╞░a xuß╗æng. Nhß╗»ng b├┤ng hoa t├¡m nhß║ít nß╗ƒ tr├¬n c├ít c┼⌐ng rß║Ñt ─æß║╖c biß╗çt, chß╗ë cß║ºn nhß╗»ng giß╗ìt s╞░╞íng ─æ├¬m r╞íi xuß╗æng l├á ch├║ng bß║¡t l├¬n. Nß║»ng kh├┤ng l├ám cho ch├║ng t├án lß╗Ñi, chß╗ë c├│ gi├│ ─æß║⌐y ch├║ng ─æi xa. T├┤i ─æß╗⌐ng tr├¬n cß╗ôn c├ít v├á ngh─⌐ vß╗ü lo├ái cß╗Å ß║Ñy, t├┤i gß╗ìi ch├║ng l├á cß╗Å l├┤ng ch├┤ng, bß╗ƒi ch├║ng kh├┤ng ─æß╗⌐ng y├¬n m├á di c╞░ theo l├án gi├│, ch├║ng chuyß╗ân ─æß╗Öng ─æß╗â tß╗ôn tß║íi, v├á cuß╗Öc h├ánh h╞░╞íng cß╗ºa cß╗Å ─æi khß║»p n╞íi nh╞░ng cuß╗æi c├╣ng vß║½n trß╗ƒ vß╗ü cß╗ôn c├ít. C├íi ─æß║╣p nguy├¬n s╞í cß╗ºa cß╗Å kh├┤ng dß╗à mß║Ñt ─æi, n├│ trß╗ƒ vß╗ü ─æ├║ng bß║ún thß╗â n╞íi m├¼nh ─æ╞░ß╗úc sinh ra, v├á t├┤i ─æ├ú viß║┐t vß╗ü lo├ái cß╗Å ß║Ñy: ΓÇ£...Cß╗Å l├┤ng ch├┤ng/ bay qua trß║úng lß╗¡a/ bay qua mß║╖t trß╗¥i/ vß╗ï mß║╖n m├▓i mß╗ô h├┤i muß╗æi biß╗ân/ phß╗Ñc sinh/ n╞íi con dß║┐ g├íy ─æß╗ôi cß╗Å bß║íc/ n╞íi eo ├│c tiß║┐ng g├á/ n├¡u em/ c├ít ─æß╗½ng bayΓÇ¥. Cß╗Å l├┤ng ch├┤ng c┼⌐ng c├│ thß╗â giß╗» lß║íi nhß╗»ng hß║ít c├ít nhß╗Å nhoi ─æß╗â l├ám n├¬n mß╗Öt ─æß╗ôi c├ít h├╣ng v─⌐.

Cát sông Đáy quê tôi cũng giống như cát Quảng Bình, nó đều mang theo những câu chuyện, thời gian và đời sống. Nó chỉ khác nhau một nơi nằm ở đáy sông, một nơi nằm trên đồi gió. Một nơi mang theo vị mặn mòi của biển cả, của nắng và gió đến trắng phau như những con sóng khơi xa. Cát Quảng Bình mang trong mình vẻ đẹp nguyên sơ và thu hút sự khám phá. Cát sông Đáy mang vẻ đẹp trầm lắng, tích tụ và bồi đắp. Mỗi lần trở về nhìn những con thuyền cát tươi ròng trong ánh hoàng hôn tôi lại thấy bóng dáng quê nhà, mẹ tôi và tuổi thơ. Những hạt cát nhỏ, mịn, mang màu nâu xám mỗi lần chạm vào, vục xuống là cả một miền nhớ thương tràn về. Nhớ bà, nhớ cái dáng lưng còng theo năm tháng, nhớ cái mùi ngai ngái của cát lẫn vào những con trai, con hến của nước, của nắng. Cát là dấu vết giúp ta nhớ và dạy ta cách lặng im trước bao điều được, mất.

Có những ngày bão, những đụn cát khổng lồ nơi đồi gió tưởng như đứng yên bỗng trở nên sống động, chúng bị dịch chuyển, bị thay đổi và lắng lại ở một nơi khác sau mưa. Một đụn cát hôm qua còn cao, hôm nay đã thấp đi, một triền dốc hình sin mềm mại, sáng nay đã bị gió xóa sạch, dấu chân của chúng ta cũng bị san bằng. Một trật tự mới được hình thành, một đường cong mới được tạo ra. Cát của hôm qua, cát của hôm nay vẫn là một, nhưng đời sống và chỗ ở đã khác nhau. Có một điều rất lạ, cơn bão đi qua nhưng cát luôn tự biết cách sắp xếp lại mình. Phải chăng rất nhiều hạt cát đồng hành và tạo nên sức mạnh cho một đồi cát? Tôi không biết đồi cát sinh ra từ đâu, từ nhiều triệu năm nào, và những sa mạc cát trên thế giới vẫn mãi tồn tại như một thực thể sống động. Nói điều này, chợt nghĩ đến một bài nghị luận xã hội trong một cuộc thi giỏi văn. “Khi một hạt cát, tìm đường vượt qua cơn khát của chính số phận mình. Nó bị ngăn cản bởi một hạt cát khác cũng đang tìm đường vượt qua bóng đêm. Cứ thế những hạt cát cản đường nhau và trở thành sa mạc”. Câu hỏi là, làm thế nào để con người không trở thành sa mạc. Câu trả lời là, chúng ta cần biết thương yêu, chắp cánh cho nhau, thế giới này sẽ nở hoa, bất chấp những khô cằn, và chính lúc đó, chúng ta không chỉ sống mà còn sống có ý nghĩa.

Chiß╗üu nay, trß╗ƒ vß╗ü n╞íi bß║┐n s├┤ng qu├¬. Gi├│ vß║½n thß╗òi tß╗½ ph├¡a s├┤ng l├¬n, mang theo m├╣i n╞░ß╗¢c quen thuß╗Öc. T├┤i chß╗¥ nhß╗»ng con t├áu chß╗ƒ c├ít ─æi qua nh╞░ng kh├┤ng c├▓n nß╗»a. Ng╞░ß╗¥i ta ─æ├ú cß║Ñm khai th├íc c├ít v├¼ sß╗ú sß║ít lß╗ƒ, sß╗ú s├┤ng ─æß╗òi d├▓ng, sß╗ú bß╗¥ m├▓n yß║┐u. T├┤i ─æß╗⌐ng rß║Ñt l├óu ß╗ƒ bß║┐n s├┤ng, chß╗ë c├▓n gi├│ v├á nhß╗»ng khoß║úng trß╗æng trong t├┤i. T├┤i nhß╗¢ mß║╣, nhß╗¢ b├ái th╞í ΓÇ£S├┤ng ─É├íyΓÇ¥ cß╗ºa nh├á th╞í Nguyß╗àn Quang Thiß╗üu trong tß║¡p th╞í ΓÇ£Sß╗▒ mß║Ñt ngß╗º cß╗ºa lß╗¡aΓÇ¥ bß║▒ng nhß╗»ng c├óu th╞í vß╗ü s├┤ng, vß╗ü mß║╣, vß╗ü m├╣i cß╗ºa c├ít: ΓÇ£S├┤ng ─É├íy ╞íi, s├┤ng ─É├íy ╞íiΓǪ Chiß╗üu nay t├┤i trß╗ƒ lß║íi/ mß║╣ t├┤i ─æ├ú gi├á nh╞░ c├ít b├¬n bß╗¥/ ├┤i m├╣i c├ít kh├┤, m├╣i t├│c mß║╣ t├┤i/ t├┤i quß╗│ xuß╗æng vß╗æc c├ít ß║Ñp v├áo mß║╖t/ t├┤i kh├│c/ c├ít tß╗½ mß║╖t t├┤i chß║úy xuß╗æng d├▓ng d├▓ngΓÇ¥. V├óng! Mß║╣ t├┤i c┼⌐ng suß╗æt ─æß╗¥i nh╞░ c├ít, lß║╖ng lß║╜ chß╗ïu ─æß╗▒ng, lß║╖ng lß║╜ ─æß║»p bß╗ôi. M├╣i t├│c cß╗ºa mß║╣ t├┤i v├á m├╣i c├ít c┼⌐ng chß║│ng kh├íc nhau l├á mß║Ñy. ─Éß╗⌐ng tr├¬n bß╗¥ s├┤ng t├┤i c┼⌐ng nhß╗¢ b├ái th╞í Mß║╣ Suß╗æt ΓÇ£Chang chang cß╗ôn c├ít nß║»ng tr╞░a Quß║úng B├¼nhΓÇ¥. Nhß╗¢ nhß╗»ng chiß╗üu gi├│ n╞íi cß╗ôn c├ít, nhß╗¢ nhß╗»ng dß║Ñu ch├ón cß╗ºa bß║ín b├¿, nhß╗¢ nhß╗»ng b├┤ng cß╗Å l├┤ng ch├┤ng v├á nhß╗¢ m├íi t├│c em bay.

 ─É.T.H