Mùi mắm cái

Một thằng trong bọn, nhìn mâm cơm rồi thở than:

- Anh Trần Khởi ơi! Nhìn mâm cơm sang trọng đó. Nhưng anh gọi thêm cho bọn em vài đĩa rau lang luộc và vài bát mắm cái ngon anh nhé. Em thèm mùi vị này lắm... Nhớ chiến trường lắm anh Khởi ơi.

 Cß║ú bß╗ìn ß╗ô l├¬n:

- Ch├¡ phß║úi! Ch├¡ phß║úi!

Thằng Long vội nuốt nước bọt, ghé tai mình thầm thì:

- Mß╗¢i nghe hß║»n n├│i m├á tß╗⌐a cß║ú n╞░ß╗¢c bß╗ìt... Nhß╗¢ c├íi ΓÇ£m├╣i mß║»m c├íiΓÇ¥ ß╗ƒ chiß║┐n tr╞░ß╗¥ng lß║»m ─æß╗ông ─æß╗Öi ╞íi! Ng├áy nß╗¢, ─æ╞░ß╗úc v├ái m├┤i mß║»m c├íi, nß║Ñu mß╗Öt nß╗ôi qu├ón dß╗Ñng ─æß║ºy, cho cß║ú ─æß║íi ─æß╗Öi x╞íi vß╗¢i sß║»n th├¼ c├▓n g├¼ bß║▒ng...

Nghe thằng Long nói, mình bâng khuâng đứng lặng hồi lâu. Một khoảng trời năm xưa đầy khó khăn, gian khổ, thiếu thốn và ác liệt lại ùa về. Như còn nghe “mùi mắm cái” của chiến trường. Cái cảnh “rừng đói” năm xưa cứ lẩn quất đâu đây.

Th├íng 8 n─âm 1969, m├¼nh vß╗½a ch├ón r├ío ch├ón ╞░ß╗¢t b╞░ß╗¢c ch├ón v├áo chiß║┐n tr╞░ß╗¥ng khu 5, ─æ├║ng v├áo giai ─æoß║ín gian khß╗ò v├á ├íc liß╗çt ch╞░a tß╗½ng thß║Ñy tr├¬n giß║úi ─æß║Ñt miß╗ün Trung. ─Éß║╖c biß╗çt tr├¬n mß║únh ─æß║Ñt Quß║úng Ng├úi, B├¼nh ─Éß╗ïnh, Ph├║ Y├¬n. ─Éß╗æi ph╞░╞íng t├¼m mß╗ìi c├ích t├ích d├ón ra khß╗Åi c├ích mß║íng. Ch├║ng li├¬n tß╗Ñc bß║»n ph├í chß║╖n c├íc cß╗¡a khß║⌐u, kh├┤ng cho bß╗Ö ─æß╗Öi v├á du k├¡ch xuß╗æng v├╣ng ─É├┤ng mua l╞░╞íng thß╗▒c thß╗▒c phß║⌐m. Bß╗ìn ch├║ng c├▓n l├╣ng sß╗Ñc, c├án qu├⌐t l├¬n rß╗½ng s├óu. Bß╗Ö ─æß╗Öi v├á lß╗▒c l╞░ß╗úng du k├¡ch ─æ├│i ─ân, ─æ├│i s├║ng ─æß║ín ─æß║┐n v├áng cß║ú mß║»t. ß╗₧ chiß║┐n tr╞░ß╗¥ng Thß╗½a Thi├¬n Huß║┐, hoß║╖c B2 Nam Bß╗Ö c├▓n c├│ c├íi ─ân v├¼ ─æ╞░ß╗¥ng xe th├┤ng, c├▓n ß╗ƒ Khu 5, nhß║Ñt l├á Quß║úng Ng├úi, B├¼nh ─Éß╗ïnh, Ph├║ Y├¬n phß║úi tß╗▒ t├║c ho├án to├án. Bß║▒ng mß╗ìi c├ích phß║úi b├ím lß║Ñy d├ón ─æß╗â xin ─ân, mua ─ân. Mß║Ñt d├ón lß║Ñy g├¼ ─æß╗â sß╗æng v├á chiß║┐n ─æß║Ñu. Lß║Ñy g├¼ nu├┤i cß║ú mß╗Öt S╞░ ─æo├án 3 Sao V├áng tr├¬n 10.000 qu├ón. Lß║Ñy g├¼ ─æß╗â nu├┤i nß╗òi mß╗Öt ─æß╗Öi qu├ón ─æ├┤ng ─æ├║c cß╗ºa Tß╗ënh ß╗ºy, Tß╗ënh ─æß╗Öi, v├á D├ón qu├ón Du k├¡ch. ─Éß║┐n m├┤n d├│c rau rß╗½ng, cß╗º m├ái, cß╗º r├íy c┼⌐ng cß║ín dß║ºn. 

Trước đây đồng bào dân tộc rất hảo tâm với bộ đội. Có được gì họ đều san sẻ. Nhưng đến lúc cạn kiệt bà con cũng phải ki bo, chắt bóp, dành dụm cho gia đình, phòng khi cơn túng.

─Éß║┐n Ch├¡nh ß╗ºy v├á T╞░ lß╗çnh S╞░ ─æo├án ng├áy 2 bß╗»a tuyß╗ân sß║»n, m├á chß║│ng ß║Ñm bß╗Ñng. Anh em th╞░╞íng binh ng├áy chß╗ë mß╗Öt b├ít ch├ío lo├úng cß║ºm h╞íi. Bß╗Ö ─æß╗Öi ta hy sinh ng├áy mß╗Öt nhiß╗üu, chß║┐t ─æ├│i, chß║┐t ─æau, chß║┐t r├⌐t, chß║┐t tr├¬n ─æ╞░ß╗¥ng ─æi lß║Ñy gß║ío. Chß║┐t bß╗ï m├¼n, ch├┤ng, th├▓, lß╗Ñt b├úo, bß╗ï ─æß║Ñt ─æ├í san lß║Ñp...

Tr╞░ß╗¢c t├¼nh h├¼nh ─æ├│, Bß╗Ö Tß╗òng tham m╞░u, Khu ß╗ºy v├á Qu├ón khu 5 quyß║┐t ─æß╗ïnh giß║úi thß╗â S╞░ ─æo├án 3 Sao V├áng Anh h├╣ng - S╞░ ─æo├án Giß║úi ph├│ng qu├ón mß╗¢i vß╗½a th├ánh lß║¡p ng├áy 2/9/1965. C├íc trung ─æo├án ─æ╞░ß╗úc bi├¬n chß║┐ cho c├íc tß╗ënh ─æß╗Öi Quß║úng Ng├úi, B├¼nh ─Éß╗ïnh v├á Ph├║ Y├¬n. Chß╗ë ─æß╗â lß║íi mß╗Öt bß╗Ö phß║¡n nhß╗Å gß╗ìi l├á Bß╗Ö T╞░ lß╗çnh Tiß╗ün ph╞░╞íng Qu├ón khu. Ph├║t chia tay b├╣i ng├╣i l╞░u luyß║┐n khi kß║╗ ß╗ƒ ng╞░ß╗¥i ─æi. ─Éß║íi bß╗Ö phß║¡n bß╗Ö ─æß╗Öi chß╗º lß╗▒c phß║úi xuß╗æng ─æß╗ông bß║▒ng b├ím ─æß║Ñt, gi├ánh d├ón, c├╣ng lß╗▒c l╞░ß╗úng ─æß╗ïa ph╞░╞íng v├á d├ón qu├ón du k├¡ch ph├í banh khu dß╗ôn, mß╗ƒ rß╗Öng v├╣ng giß║úi ph├│ng. Phß║úi b├ím trß╗Ñ, quyß║┐t t├óm ─æ├ính nhß╗»ng trß║¡n lß╗¢n ─æß╗â g├óy l├▓ng tin v├á c╞░ß╗¢p v┼⌐ kh├¡, lß║Ñy l╞░╞íng thß╗▒c ─æß╗ïch ─æ├ính lß║íi ch├║ng.

Bß╗Ö T╞░ lß╗çnh Tiß╗ün ph╞░╞íng Qu├ón Khu chß╗º tr╞░╞íng cho cho c├íc c╞í quan phß║úi tß╗▒ t├║c l╞░╞íng thß╗▒c phß║⌐m, bß║▒ng c├ích ph├ít rß╗½ng, ph├ít rß║½y l├ám n╞░╞íng. Tß║Ñt cß║ú c├ín bß╗Ö tß╗½ cß║Ñp t├í th╞░ß╗úng t├í ─æß║┐n chiß║┐n s─⌐ ─æß╗üu tham gia. L├║c n├áy, cß║Ñp bß║¡c Th╞░ß╗úng t├í tr├¬n chiß║┐n tr╞░ß╗¥ng c┼⌐ng hiß║┐m hoi lß║»m, chß╗ë ─æß║┐m tr├¬n ─æß║ºu ng├│n tay. Hß║▒ng ng├áy dß║ºu bß╗Ñng ─æ├│i meo, hß╗ì vß║½n ra ─æß╗ôi ph├ít n╞░╞íng, l├ám rß║½y.

Mấy ai sống ở Sư 3 Sao Vàng giai đoạn này mà quên cảnh “rừng đói” ngày ấy. Đói khát quá, càng tăng thêm nghĩa tình cao đẹp của đồng đội, đồng bào. Tình cảm cao cả quân dân thắm thiết. Nhưng nhiều lúc đói quá cũng làm cho người ta nhỏ bé lại trước hiện thực cuộc sống.

Chuyß╗çn ΓÇ£m├╣i mß║»m c├íiΓÇ¥ thß║┐ n├áy: Nhß╗¢ ng├áy 1/1 Tß║┐t d╞░╞íng lß╗ïch n─âm Kß╗╖ Dß║¡u 1969. ─É╞ín vß╗ï Vß╗ç binh Trinh s├ít tß╗ò chß╗⌐c xuß╗æng v├╣ng ─É├┤ng mua gß║ío v├á thß╗▒c phß║⌐m, ─æß╗â chuß║⌐n bß╗ï ─æ├│n Tß║┐t. ─Éo├án ─æi gß╗ôm c├│: ─Éß║íi ─æß╗Öi ph├│ ─Éß║ít Th├ánh, Trung ─æß╗Öi tr╞░ß╗ƒng Minh Ngß╗ìc, Trung ─æß╗Öi tr╞░ß╗ƒng Nguyß╗àn Bß║▒ng, chß╗ï L├¬ Hß╗ìc, Ola B╞ín, ─Éß║╖ng Nho v├á Trß║ºn Khß╗ƒi. 

Khi đoàn vừa đến chân cửa rừng Đèo Ngụy, Xã Cát Sơn. Huyện Phù Cát, mọi người dồn ứ lại khá đông. Cả quân Sư đoàn 3 và anh em tỉnh đội, du kích cứ nhìn nhau để tìm cách thoát ra khỏi cửa tử này. Pháo địch bắn rát hai bên truông. Lại được tin của anh em tỉnh đội:

- Bß╗ìn l├¡nh S╞░ ─æo├án M├únh Hß╗ò Nam Triß╗üu Ti├¬n ─æang phß╗Ñc ß╗ƒ khu vß╗▒c n├áy. 

Các đoàn cứ nhìn nhau, xem ai đi trước, để mình theo sau. Tất cả đều để mắt, đặt niềm tin lớn vào nhóm Vệ binh Trinh sát tụi mình.

Một lúc sau, anh Thanh nói với mình và chị Học:

- Các em cứ ở đây cùng anh em tỉnh đội. Tôi, đồng chí Bằng, đồng chí Ngọc đi trước dò đường, có gì tôi cho người về đón.

Thß║Ñy bß╗Ö ─æß╗Öi ─æo├án S╞░ 3 l├¬n ─æ╞░ß╗¥ng. Anh em Tß╗ënh ─æß╗Öi v├á Du k├¡ch c┼⌐ng vß╗Öi v├áng ├╣n ├╣n theo sau, ─æß╗â lß╗Ö mß╗Ñc ti├¬u phß║úi trß║ú gi├í. ─Éo├án m├¼nh hy sinh 1 ─æß╗ông ch├¡. B├¬n tß╗ënh ─æß╗Öi hy sinh 5 bß╗ƒi m├¼n Claymo. 

Mình đang nằm võng, nghe anh Ngọc quay về bảo:

- Bọn chúng phục ngay ngã ba. Mình không ngờ. Bọn chúng phục ngay trong nhà dân. Mình bắn trả lại quả B40 làm vỡ chum mắm cái. Mùi bay ra thơm thiệt! Thèm thiệt!

Đêm Mỹ Tài, trời tối như mực. Ngửa bàn tay chẳng thấy. Mấy anh em theo anh Minh kinh tài nằm vùng của huyện, bí mật, lầm lũi trong bóng đêm, lần từng gia đình, vận động bà con quyên góp ủng hộ gạo, thực phẩm cho cách mạng. Anh Minh bận bộ đồ đen. Mặt trùm khăn không thấy rõ. Chỉ nghe giọng ồm ồm, dứt khoát, chắc chắn. Anh dẫn tụi mình đến cái chuồng bò bỏ trống đằng vườn dừa, ngôi nhà của ai đó. Một ngọn nến leo lét thắp lên. Thấy rõ chuồng bò còn phân bò và rất nhiều rơm rạ. Má già người nhỏ thó, hom hem, chừng trên 70. Bàn tay má run run, phanh lớp rơm ra, dở chiếc nong trên mặt. Một mâm cơm thịnh soạn được bày ra. Có bánh xèo, bánh tráng, rau sống và cả một tô mắm cái thơm lừng. Ui cha mừng như cha mẹ chết sống lại. Ở rừng ở rú, đói khát lâu ngày, chộ mâm cơm ngon lành, thấy mặt ai cũng tươi tỉnh. Lại phải cái mùi mắm cái ngọt ngào, thơm tho, bắt miệng. Đứa mô cũng hì hà, hì hục, chấm chấm, và và. Nghĩ lại mà tức cười.

Trên đường lên Cứ, anh em mang gạo. Riêng mình nhỏ con, được anh Thanh phân công gùi thùng mắm cái và một bịch tép biển. Thùng mắm khoảng chừng 30kg Đây là loại mắm sống, muối bằng cá trích, cá nục hay cá cơm. Nên người ta gọi “mắm cái”. Thời đó đơn vị được vài con mắm cái chắm với sắn là tuyệt vời lắm. Cả đại đội có được vài môi mắm cái nấu một nồi to quân dụng, nước pha loãng thì còn gì hơn.

Khi đoàn mình luồn lách ở vùng Đông, qua Mỹ Thắng, lầm lũi vượt qua đường 1, đầy rẫy ổ mật phục của bọn địch, tim đường mang gạo và thực phẩm lên cứ, thì bị bọn Nam Hàn, thuộc Sư đoàn Mãnh Hổ phục ngay tại dưới chân Đèo Ngụy (Dốc Voi) Phù Cát. Thằng Nho hy sinh ngày giờ phút đầu. Đại đội phó Đạt Thanh bò lên lấy cho được gùi gạo. Toàn bộ anh em đồng loạt nổ súng đánh trả hết sức dũng cảm, quyết bảo vệ cho bằng được lương thực thực phẩm. Bởi anh em đơn vị đang mong đợi từng giờ, từng phút. Ngày Tết đang đến gần.

Mình nghe tiếng anh Ngọc kêu với sang:

- Ném sang đây cho tớ mấy quả lựu đạn! Nhanh lên Khởi ơi!

Mình vứt thẳng vào chỗ bụi tre cho anh 2 quả.

 S├║ng nß╗ò r├óm ran. Lß╗¡a kh├│i m├╣ mß╗ït. M├¼nh thß║Ñy l╞░ng ├ío ╞░ß╗¢t ─æß║ºm dß╗ü, lß║íi th╞ím m├╣i mß║»m c├íi. M├¼nh chß╗út ngh─⌐:

- Thôi chết rồi! Thùng mắm bị trúng đạn!

Trong tiếng súng hoảng loạn mình gọi to:

- Anh Thanh ơi! Thùng mắm bị trúng đạn thủng rồi! Thủng rồi anh ơi!

Anh Thanh vừa bắn phát một, vừa gọi sang cho mình như mệnh lệnh:

- Em ơi! Khởi ơi! Không được để mất thùng mắm nghe em! Để mất là bị kỷ luật đó nghe chưa? Đồng đội đang đợi ta từng giờ từng phút...

Anh gß╗ìi, dß║╖n hai ─æß║┐n ba lß║ºn. H├¼nh nh╞░ bß╗ìn ─æß╗ïch ─æ├ính ─æ╞░ß╗úc h╞íi anh. Ch├║ng bß║»n loß║ín xß║í, xß╗æi xß║ú. Anh Thanh bß╗ï mß╗Öt ph├ít ─æß║ín v├áo phß║ºn mß╗üm ph├¡a ─æ├╣i phß║úi. Anh Ngß╗ìc b─âng b├│ cho ─Éß║íi ─æß╗Öi ph├│ Th├ánh xong, vß╗Öi b├▓ sang chß╗ù m├¼nh x├⌐ ├ío, nh├⌐t chß╗ù th├╣ng mß║»m bß╗ï thß╗ºng lß║íi. 

Thß║▒ng Ola B╞ín ng╞░ß╗¥i d├ón tß╗Öc Hore bß╗ï th╞░╞íng v├áo ─æß║ºu, m├íu chß║úy l├¬nh l├íng, chß║úy tr├án cß║ú mß║╖t, cß║ú ├ío quß║ºn. Anh Ngß╗ìc b─âng cho n├│. Nß║▒m bß║╣p b├¬n bß╗¥ ruß╗Öng n├│ g├áo l├¬n:

- Mùi mắm cái ở mô mà thơm rứa anh ơi!

Rß╗ôi n├│ gß║»ng g╞░ß╗úng b├▓ lß║íi chß╗ù m├¼nh. T╞░ß╗ƒng l├ám g├¼, ho├í ra n├│ l├┤i cß╗Ñc dß║╗ sau th├╣ng mß║»m, rß╗ôi k├¬ mß╗ôm v├áo uß╗æng ß╗½ng ß╗▒c. M├¼nh hoß║úng hß╗æt, hß║Ñt tay n├│. H├¼nh nh╞░ n├│ uß╗æng mß║»m trß╗Ön vß╗¢i m├íu cß╗ºa m├¼nh. Nh├¼n mß║╖t n├│ nhem nhuß╗æc, ─æß║Ñt, b├╣n, m├íu, mß║»m trß╗Ön lß║½n nhau, m├¼nh mß║»ng, n├│ nhe r─âng c╞░ß╗¥i kho├íi tr├í, n├│i:

- Đã thiệt. Đã thiệt anh ơi!

Rồi nó loạng choạng, đứng dậy nâng khẩu Ak lia một loạt sang phía bên kia.

Mình nghe chị Học bảo:

- Người bị thương mất máu nhiều, khát nước. Nếu uống nước nhiều thì đi luôn... Anh Bằng vội lấy dẻ nhét thùng mắm lại, và thấy anh cũng lấy tay quẹt mấy cái cho vào mồm. Mình lắc đầu hỏi:

- Anh không sợ bẩn à?

Anh cười:

- Bß║⌐n chi m├┤! Ngon thiß╗çt! Ngon thiß╗çt!. Bß╗Å uß╗òng!

Đường về đơn vị, vượt qua Đèo Ngụy. Đồi núi bị bom đạn địch đánh xác xơ, cày nát. Nhưng những bông mua rừng vẫn vươn mình khoe sắc với mùa xuân. Thằng Ola Bơn rên hừ hừ vẫn dặt dẹo, cúi thấp cố níu giữ một chút gì của xuân. Nó rứt mấy bông mua rừng. Mình trố mắt hỏi:

- Để làm chi rứa Ola Bơn ơi?

Nó nói trong mệt nhọc:

- ─Éß╗â ─æ├│n giao thß╗½a... ─É├│n giao thß╗½a...

Anh Ngß╗ìc d├¼u thß║▒ng Ola B╞ín l├¬n ─æß╗ënh dß╗æc. Ng╞░ß╗¥i n├│ lß║ú dß║ºn. Anh em ─æß╗Öng vi├¬n. Nh╞░ng xem chß╗½ng n├│ kh├┤ng qua khß╗Åi. Nß║▒m tr├¬n vai Ngß╗ìc, trong c╞ín m├¬ sß║úng n├│ thß╗üu th├áo, tiß║┐ng n├│ nghe l├║c ─æ╞░ß╗úc l├║c mß║Ñt, nhß╗Å dß║ºn... nhß╗Å dß║ºn...

- M├╣i mß║»m c├íi m├┤ m├á th╞ím rß╗⌐a anh Khß╗ƒi ╞íi! Em th├¿m qu├í! Cho em uß╗æng mß╗Öt ch├║t anh ╞íi!

Rß╗ôi n├│ bu├┤ng th├╡ng hai tay, c├ánh hoa mua r╞íi xuß╗æng ─æß║Ñt. N├│ nß║Ñc l├¬n mß║Ñy c├íi v├á nhß║»m mß║»t, b╞░ß╗¢c v├áo thß║┐ giß╗¢i b├¬n kia mang theo ΓÇ£m├╣i mß║»m c├íiΓÇ¥...

Anh Thanh vß╗Öi nhß║╖t c├ánh hoa mua l├¬n, b├╣i ng├╣i lau n╞░ß╗¢c mß║»t, tay n├óng niu, rß╗ôi cß║»m l├¬n ─æß║▒ng sau th├╣ng mß║»m cß╗ºa m├¼nh.

─Éß╗út ─æ├│, ─æi 6 ng╞░ß╗¥i, c├▓n 3. Thß║¡t ─æ├║ng ΓÇ£mß╗Öt b├ít gß║ío mß╗Öt b├ít m├íuΓÇ¥. Anh em vß╗ü ─æß║┐n nh├á phß║úi tr├¬n th├íng. ─É╞░ß╗úc tin ─æo├án vß╗ü, ─æ╞ín vß╗ï mß╗½ng vui kh├┤n xiß║┐t. Nh╞░ng c┼⌐ng b├╣i ng├╣i x├│t xa v├¼ ─æß╗ông ─æß╗Öi nß║▒m lß║íi dß╗ìc ─æ╞░ß╗¥ng.

Bß╗»a c╞ím chiß╗üu tß║Ñt ni├¬n vß╗¢i nß╗ôi c╞ím m├á mß╗ùi ng╞░ß╗¥i chß╗ë ─æ╞░ß╗úc nß╗¡a lon gß║ío. Bß╗»a tuyß╗ân c╞ím l├óu rß╗ôi mß╗¢i c├│. Mß╗Öt thau to n╞░ß╗¢c mß║»m c├íi th╞ím lß╗½ng. Anh em kh├┤ng qu├¬n ─æß╗â d├ánh mß╗Öt b├ít c╞ím ─æß║ºy, mß╗Öt ─æ├┤i ─æ┼⌐a, mß╗Öt t├┤ n╞░ß╗¢c mß║»m c├íi, cß║»m l├¬n b├ít c╞ím mß║Ñy b├┤ng mua rß╗½ng v├á mß║Ñy que h╞░╞íng. Mß╗Öt bß╗»a c╞ím vui buß╗ôn lß║½n lß╗Ön. Nh╞░ng rß╗ôi, mß╗ìi ng╞░ß╗¥i cß╗æ qu├¬n ─æi tß║Ñt cß║ú, ─æß╗â chuß║⌐n bß╗ï cho giß╗¥ ph├║t giao thß╗½a thi├¬ng li├¬ng ─æang ─æß║┐n v├á cho trß║¡n ─æ├ính ng├áy mai...

                                               T.K