Thời còn trẻ, mỗi lần trở về thấy dáng mẹ quen thuộc đứng chờ ở ga, Hoài chỉ thấy thương. Giờ lưng mẹ còng quá rồi, Hoài cũng thêm nhàu nhĩ. Hoài sẽ nói dối ngày về, sẽ xuất hiện thình lình trong sân, trên vai và sau lưng lỉnh kỉnh đồ đạc Hoài gom góp cả năm trời ở Sài Gòn. Có khi Hoài còn vác nguyên cái bồn rửa chén. Chủ nhà họ cho, đồ còn tốt.
Hoài không hiểu sao năm nào trên mạng người ta cũng cãi nhau chuyện ăn Tết hay bỏ Tết Nguyên đán. Hay là họ nhàn hạ quá, không biết rằng có những người cần một quãng nghỉ lấy hơi sau một năm dài đằng đẵng. Nếu không có Tết, những người như Hoài không dám nghỉ. Người ta bảo thợ sơn lương cao lắm, cao hơn lương kỹ sư, giáo viên... Đi đường chỉ cần nhìn quần áo, giày dép là biết nghề nghiệp.
- Xong dự án này thì yên tâm ăn Tết hen.
Chơn - chủ thầu vừa hút thuốc vừa đưa mắt nhìn một vòng mấy chục căn nhà phố mốc meo vì nằm đắp chiếu suốt mấy năm trời. Thế đấy, khu đô thị bỏ hoang nhưng nhiều người như Hoài, như Nhanh, như Út thì loay hoay mãi trong những căn phòng chật hẹp. Nhanh thốt lên:
- Lạy trời đừng mưa nữa, năm nay sao mà lạ lùng quá, mưa hoài. Gần Tết vẫn còn mưa.
Thợ sơn gặp mưa là phải nghỉ, nghỉ ngày nào mất một khoản tiền ngày ấy. Thợ leo dây lương cao nhất, cái cảm giác ngồi cheo leo trên tấm ván đung đưa giữa lưng trời cạo đi lớp sơn cũ rồi sơn bả, sơn phủ thay áo mới cho những ngôi nhà cũ bao giờ cũng khiến lòng Hoài mới hơn được một chặp. Giờ giải lao, ngồi phì phèo điếu thuốc lá, ngắm căn nhà sáng bừng lên cũng giống như lúc nhìn vợ con được mặc áo mới. Người ta khen Hoài giỏi, siêng, trong khi chờ bột bả chỗ này khô thì đi xử lý vết nứt và sơn phủ chỗ khác, đồng tiền nào cũng nhọc nhằn mà. Chủ nhà cũng trầy da tróc vảy mới có tiền cất nhà, mướn thợ, lãn công, mà công cao nữa cũng là một dạng bất lương. Không giỏi, không siêng sao gồng gánh được ba đứa con đang tuổi ăn tuổi học.
Bả bột cũng giống người họa sĩ quét gesso lên bề mặt tấm toan, lớp gesso càng mịn tranh càng bóng đẹp. Nhiều hôm đặt lưng xuống, duỗi cơ thể đã mỏi nhừ, Hoài mơ thấy mưa trút xuống, lớp sơn rã ra như người ta đánh vảy cá, sơn mới trắng tinh, sau một cơn mưa đã lấm lem những đường nước chảy. Hoài tỉnh dậy giữa đêm, cứ thế ngồi hút thuốc cho đến sáng, Hoài nhớ những trận lụt ngồi trên mái nhà đợi nước rút, nhớ ngày Hoài đi rút hết khoản tiền tiết kiệm để chuyển vợ con đến nơi ở mới cao hơn. Trận lũ lịch sử năm rồi nhà Hoài không hề hấn gì cả, vợ Hoài đón mẹ về chăm sóc, nhưng nước vừa rút mẹ đã tất tả gói ghém về nhà. Mẹ không khóc, người đàn bà miền biển gần tám mươi tuổi thì không dễ khóc, mẹ nhặt nhạnh cành nhánh trong vườn xếp gọn ghẽ bảo để Tết nấu bánh tét, năm nào mẹ cũng nấu hai ba nồi bánh tét, nhà bốn đứa con bôn ba mấy nơi, đứa nào dẫn con cháu về bà cũng gói một nồi bánh tét mới, vừa để tụi nhỏ biết hương vị Tết quê, vừa để lúc đi có cái đem theo làm quà cho hàng xóm, đồng nghiệp.
Minh họa: Nguyễn Lương SángÚt và Nhanh theo Hoài lập thành một đội cũng phải năm sáu năm nay. Ngày ấy đang leo dây sơn mặt tiền tầng ba nhà phố, nghe đội thợ trong nhà ồn ào rồi tiếng đấm đá ầm ĩ, Hoài thả dây leo xuống, thấy Út loạng choạng bước ra từ đám đông, khóe miệng chảy máu trọ trẹ giọng miền Trung tiếng được tiếng mất. Lúc sau mới biết tay thợ xây đang cố tình nhét nùi giẻ vào đường thoát nước, Út ngăn lại nên xảy ra xô xát. Út bảo:
- Ác thiệt, đến lúc tắc đường nước thoát là phải đào nền nhà lên thay đường ống khác, bao nhiêu là của, bao nhiêu là công. Hắn không ưng chủ nhà mà chơi hôi rình vậy đó.
Đội thợ ấy đi nơi khác, Út và Nhanh trơ lại, thế là theo Hoài lập đội sơn nước. Cứ mỗi lần thấy Út xả bột bả bước ra ngoài để thở, hốc mắt, mũi, chỗ lõm nào trên mặt cũng đựng bột trắng xóa, Hoài vừa mắc cười lại vừa thương. Cũng từng bảo nhau làm vài năm nữa thôi, kiếm cái nghề khác đỡ độc hại mà làm, thế nhưng ngày tháng cứ chồng lên nhau, rồi năm chồng lên năm không biết vài năm là khi nào. Vẫn giọng trọ trẹ đặc trưng, nhiều đêm nằm trong căn phòng không cửa sổ, ngồi trong nhà không biết ngày hay đêm, Út thì thào:
- Thời gian trôi nhanh thật, vừa về nhà ngày cúng ông Công ông Táo, nhoằng một cái đã hết mồng Năm. Chưa kịp làm gì đã hết Tết, cả năm ki cóp về trả nợ chỗ này cho mẹ, sắm sửa vài món trong nhà đã hết veo. Muốn mua tặng mẹ chỉ vàng đeo tay cho có của mà năm nay vàng cao quá.
Vàng cao quá, nghĩ đến vàng mà chua chát cho Nhanh. Gom góp được hai cây vàng cưới vợ, đêm tân hôn cô dâu ôm vàng trốn về quê. Tìm đến nhà vợ, người ta nói nhà đó, đất đó lấy được gì thì lấy. Cô vợ bán vàng lấy tiền đi xuất khẩu lao động, người xa xôi quá, biết tìm làm sao. Ban đầu Nhanh còn hy vọng đi vài năm cô ấy sẽ về, biết đâu còn hàn gắn được. Người ta về thật, trả lại đủ tiền vàng cho Nhanh, cầm tiền trong tay mà lòng buồn như cái cây dầm chân trong lũ. Ngày Tết nằm ủ ê một mình trong phòng trọ, tiền cũng không mua được chút ấm êm nào. Người ta động viên quên người cũ đi, tìm một người thương mình, chỉ cần biết vén vun đâu cần xinh đẹp. Trời đất, bộ tưởng tìm được một người thương mình dễ lắm, dễ như nhìn đâu cũng có người thương. Hoài nói:
- Thì cứ về quê, chưa có vợ con mình chơi với đàn cháu con anh Hai, con chị Ba gì đó, chơi với trẻ con cho lòng dịu lại. Không thì hái dừa, lặt lá hoa mai, nghe ông nhà văn nào đó nói “càng gần gũi thiên nhiên thì lòng mình càng nhẹ nhõm”, đã quanh năm úp mặt vào tường, Tết cũng nằm đó úp mặt vào bốn bức tường chi nữa. Lỗi có phải của mình đâu. Đời ai mà không có niềm riêng.
- Có vợ chắc sướng à? - Nhã tay thợ xây nói trong một cuộc nhậu do chủ nhà bày biện.
Anh em nghe đâu bà già vợ của anh làm chao đảo cả gia cang, ông già vợ theo con rể đi phụ hồ. Nghe con rể kêu “vữa đê” là “có liền” ngay tắp lự. Hai cha con quanh năm mặc cái quần thể dục học sinh, áo công ty nào đưa thì mặc của công ty đó. Con rể già ngang với cha vợ, làm cực nhọc ăn không dám ăn, lúc nào cũng nơm nớp lo quả bom ở nhà phát nổ, im im một thời gian cũng vẫn lo không biết “bả sẽ gây ra cớ sự gì”.
Thợ thuyền, buổi sáng ăn qua quýt ổ bánh mì, uống viên thuốc giảm đau cho đỡ nhức mình rồi lại xi măng, cát đá, bột bả, pha sơn. Nhiều khi đau mà không dám đi bệnh viện, sợ phổi chắc nám đen bên trong. Ông nào cũng hút thuốc như cái ống thổi, chủ đầu tư cho ít sắt vụn, ống nhựa bán ve chai là quy ngay ra được mấy bao thuốc lá. Khi nào phải đi bệnh viện là khi ấy sắp gục xuống rồi. Đầu thai kiếp khác nhớ có khổ cỡ nào cũng ráng học hành cho nên người để ngồi bàn giấy.
Người ta hỏi tên anh em, Hoài bông lơn chỉ vô Nhanh nói ổng tên Chậm, chỉ vô Út nói tên cậu Hai. Còn Hoài thì không biết Hoài Thương, Hoài Trung, hay khổ Hoài không biết nữa. Nói rồi tự cười trước, tiếng cười ào ạt như nước chảy. Người ta bảo giọng cười ấy sau này không khổ được, hậu vận tốt về sau. Bây giờ Hoài cũng có thấy khổ đâu, đời người đàn ông lớn lên từ miền biển chỉ thấy khổ khi nhìn vợ con lam lũ. Hoài đi quanh năm suốt tháng, Tết về toàn những ngày vui. Đứa con gái lớn nũng nịu: “Cha còn hút thuốc thì con chỉ ăn cơm rau, bao giờ cha bỏ thuốc con mới ăn cá ăn thịt”. Thế là mỗi ngày, nhịn được thuốc thì cố nhịn, mỗi ngày hút ít đi một chút. Con bé nó tinh ranh lắm, gọi video cho cha, thấy khói thuốc bay lên là nó biết, hôm ấy vợ anh sẽ nhắn “con chỉ ăn cơm rau”.
Nhiều khi, không có Tết - với những người như Hoài thì không biết làm sao mà sống. Tết ngắt những ngày lo toan đằng đẵng thành những quãng ngắn hơn, để có chỗ mà thở, mà mặc quần áo mới. Ngồi lặt lá hoa mai giữa vườn nhà mới thấy mình thật là mình, nhà thật là nhà. Lúc mười tám đôi mươi rời nhà lập nghiệp nghĩ tuổi già còn xa đằng đẵng. Quay qua quay lại, một năm đi qua bao nhiêu ngôi nhà, gặp bao nhiêu người. Bao nhiêu lần cuối năm bấy nhiêu lần người ta bề bộn, quay cuồng mua sắm, trả ơn, kiếm tiền. Nhanh nửa đùa nửa chua chát: “Năm ngoái mới Tết xong, năm nay lại Tết nhỉ”.
Út đáp:
- Phải Tết chứ, em lên mạng thấy họ sale nhiều quần áo đẹp lắm, em đặt về công trình không biết họ có tìm được mà giao không. Gần Tết anh em mình đi cắt tóc đi, về quê cũng phải tươm tất lên một tí. Năm nay về quê có khi em cũng đi hỏi vợ, mẹ em bảo đã chấm được một cô gần nhà.
Ừ, phải đi cắt tóc chứ, rửa sạch tay chân dính đầy sơn nước, đi giày mới, mặc quần áo mới để mấy đứa con Hoài yên tâm cha tụi nó cũng bảnh, cứ để cho vợ tưởng mình cũng thảnh thơi mà ghen bóng ghen gió. Còn ghen là còn nhớ thương mình. Không biết nghĩ ngợi thế nào Nhanh hỏi Út:
- Trên mạng có biết chỗ nào bán quần áo, bánh kẹo cho trẻ con không nhỉ. Mà thôi, hôm nào đi siêu thị chọn cho dễ, bây giờ cũng không biết tụi nhỏ đã lớn bằng ngần nào. Rồi mua mấy cái bao lì xì nữa.
Cả công trình rộng mênh mông, không biết bằng cách nào vẫn vọng vào tiếng nhạc xuân. Hoài lót tấm khăn dưới dây thừng cho khỏi trầy tường, ngồi xuống tấm ván, hông đeo thùng sơn, cây cọ nhỏ giắt vào lưng quần, tay cầm ống lô, hết qua trái rồi sang phải, hết sơn lót đến sơn phủ thay áo mới cho từng mảng tường. Những ngôi nhà này rồi sẽ lần lượt có chủ, họ sẽ sắp xếp đời mình trong đó, sẽ đặt hoa mai hoa cúc bên hiên nhà, người vợ sẽ đậu xe trước cửa gọi mấy đứa con xách đồ phụ, người chồng sẽ sơn lại hàng rào, cổng sắt mỗi năm Tết đến.
Bên trong nhà, bụi bột bả vẫn bay mù mịt, Nhanh và Út đứng trên giàn giáo, sau lớp khẩu trang mỏng tiếng hát cất lên khe khẽ: “Tết này con sẽ về...”.
H.H
