Hình ảnh Bác Hồ qua những ca khúc dành cho thiếu nhi

H├¼nh ß║únh B├íc Hß╗ô qua nhß╗»ng ca kh├║c d├ánh cho thiß║┐u nhi

                                                                     Hß╗ÆNG TRANG

Bác Hồ muôn vàn kính yêu, vị lãnh tụ vĩ đại, người con ưu tú của dân tộc Việt Nam, đã trở thành niềm cảm hứng bất tận cho nhiều văn nghệ sĩ kể từ năm 1945 đến nay. Chưa thể thống kê hết đã có bao nhiêu bài thơ, áng văn, bức họa, ca khúc… viết về Người. Trong khuôn khổ bài viết nhỏ này, tôi muốn điểm xuyết hình ảnh của Người qua những ca khúc Việt Nam dành cho thiếu nhi, được các nhạc sĩ sáng tác chủ yếu từ nửa cuối thế kỷ trước cho đến nay.

Theo quan s├ít cß╗ºa t├┤i, ─æ├ú c├│ nhiß╗üu ca kh├║c viß║┐t vß╗ü B├íc Hß╗ô d├ánh cho thiß║┐u nhi, song nß╗òi tiß║┐ng h╞ín cß║ú, ─æ╞░ß╗úc nhiß╗üu ng╞░ß╗¥i y├¬u th├¡ch v├á c┼⌐ng ─æ╞░ß╗úc tr├¼nh diß╗àn nhiß╗üu nhß║Ñt l├á phß║úi kß╗â tß╗¢i 10 ca kh├║c sau ─æ├óy, xß║┐p theo thß╗⌐ tß╗▒ alphabet t├¬n t├íc giß║ú: H├án Ngß╗ìc B├¡ch vß╗¢i Tre ng├á b├¬n l─âng B├íc v├á Tiß║┐ng chim trong v╞░ß╗¥n B├íc; Phan Huß╗│nh ─Éiß╗âu vß╗¢i Nhß╗¢ ╞ín B├íc; Xu├ón Giao vß╗¢i Em m╞í gß║╖p B├íc Hß╗ô; Ho├áng Long - Ho├áng L├ón vß╗¢i B├íc Hß╗ô - ng╞░ß╗¥i cho em tß║Ñt cß║ú (phß╗Ång th╞í Phong Thu) v├á Tß╗½ rß╗½ng xanh ch├íu vß╗ü th─âm l─âng B├íc; Mß╗Öng L├ón vß╗¢i Buß╗òi s├íng tr├¬n th├ánh phß╗æ B├íc Hß╗ô; Phan Long vß╗¢i Tß╗½ Ra-d╞í-lip ─æß║┐n P├íc B├│; Phong Nh├ú vß╗¢i ─Éi ta ─æi l├¬n (H├ánh kh├║c ─Éß╗Öi Thiß║┐u ni├¬n Tiß╗ün phong Hß╗ô Ch├¡ Minh) v├á Ai y├¬u B├íc Hß╗ô Ch├¡ Minh h╞ín thiß║┐u ni├¬n nhi ─æß╗ông.

Trong 10 ca kh├║c kß╗â tr├¬n, c├│ 9 ca kh├║c viß║┐t theo giß╗ìng tr╞░ß╗ƒng, gß╗úi sß║»c th├íi trong s├íng, khß╗Åe khoß║»n, lß║íc quan: Tre ng├á b├¬n l─âng B├íc, Tiß║┐ng chim trong v╞░ß╗¥n B├íc v├á Em m╞í gß║╖p B├íc Hß╗ô (r├¬ tr╞░ß╗ƒng); Nhß╗¢ ╞ín B├íc (─æ├┤ tr╞░ß╗ƒng); B├íc Hß╗ô - ng╞░ß╗¥i cho em tß║Ñt cß║ú, Buß╗òi s├íng tr├¬n th├ánh phß╗æ B├íc Hß╗ô v├á Tß╗½ Ra-d╞í-lip ─æß║┐n P├íc B├│ (sol tr╞░ß╗ƒng); Tß╗½ rß╗½ng xanh ch├íu vß╗ü th─âm l─âng B├íc v├á ─Éi ta ─æi l├¬n (fa tr╞░ß╗ƒng). Duy nhß║Ñt ca kh├║c Ai y├¬u B├íc Hß╗ô Ch├¡ Minh h╞ín thiß║┐u ni├¬n nhi ─æß╗ông l├á ─æ╞░ß╗úc viß║┐t v├á k├╜ ├óm ß╗ƒ giß╗ìng r├¬ thß╗⌐ bß╗ƒi cß║úm x├║c th╞░╞íng mß║┐n m├¬nh mang.

Ai y├¬u B├íc Hß╗ô Ch├¡ Minh h╞ín thiß║┐u ni├¬n nhi ─æß╗ông l├á b├ái h├ít c├│ nhiß╗üu c├óu khß║»c hß╗ìa ─æ╞░ß╗úc h├¼nh d├íng b├¬n ngo├ái cß╗ºa B├íc - ─æiß╗üu m├á ß╗ƒ c├íc ca kh├║c kh├íc kh├┤ng c├│: B├íc ch├║ng em d├íng cao cao ng╞░ß╗¥i thanh thanh/ B├íc ch├║ng em mß║»t nh╞░ sao r├óu h╞íi d├ái/ B├íc ch├║ng em n╞░ß╗¢c da n├óu v├¼ s╞░╞íng gi├│/ΓǪ/ B├íc nay tuy ─æ├ú gi├á rß╗ôi, gi├á rß╗ôi nh╞░ng vß║½n vui t╞░╞íi. B├¬n cß║ính ─æ├│, nhß║íc s─⌐ Phong Nh├ú c┼⌐ng kh├┤ng qu├¬n n├│i vß╗ü t├¡nh c├ích, phß║⌐m chß║Ñt, ├╜ ch├¡ cß╗ºa vß╗ï l├únh tß╗Ñ v─⌐ ─æß║íi, nhß╗»ng g├¼ B├íc ─æ├ú l├ám v├¼ ─æß║Ñt n╞░ß╗¢c, v├¼ d├ón tß╗Öc: B├íc ch├║ng em thß╗ü c╞░╞íng quyß║┐t trß║ú th├╣ nh├á/ΓǪ/ Hß╗ô Ch├¡ Minh B├íc ─æ├ú bao phen b├┤n ba n╞░ß╗¢c ngo├ái v├¼ giß╗æng n├▓i. Tß║Ñm l├▓ng y├¬u qu├╜, k├¡nh y├¬u cß╗ºa c├íc em thiß║┐u nhi vß╗¢i B├íc ─æ╞░ß╗úc thß╗â hiß╗çn ngay trong nhß╗»ng ca tß╗½ ─æß║ºu ti├¬n v├á xuy├¬n suß╗æt ─æß║┐n nhß╗»ng lß╗¥i ca cuß╗æi c├╣ng: Ai y├¬u B├íc Hß╗ô Ch├¡ Minh h╞ín thiß║┐u ni├¬n nhi ─æß╗ông/ΓǪ/ ai y├¬u B├íc Hß╗ô Ch├¡ Minh h╞ín thiß║┐u nhi Viß╗çt Nam/ΓǪ/ ng├áy ng├áy ch├║ng ch├íu ╞░ß╗¢c mong/ mong sao B├íc sß╗æng mu├┤n ─æß╗¥i/ ─æß╗â d├¼u dß║»t nhi ─æß╗ông th├ánh ng╞░ß╗¥i/ v├á kiß║┐n thiß║┐t n╞░ß╗¢c nh├á bß║▒ng ng╞░ß╗¥i/ Hß╗ô Ch├¡ Minh k├¡nh y├¬u/ ch├║ng em k├¡nh y├¬u B├íc Hß╗ô Ch├¡ Minh trß╗ìn mß╗Öt ─æß╗¥i/ Hß╗ô Ch├¡ Minh k├¡nh y├¬u/ ch├║ng em ╞░ß╗¢c sao B├íc Hß╗ô Ch├¡ Minh sß╗æng mu├┤n n─âm. To├án b├ái h├ít c├│ 4 lß║ºn ─æiß╗çp lß║íi ─æß╗Öng tß╗½ ΓÇ£y├¬uΓÇ¥ v├á 4 lß║ºn ─æiß╗çp lß║íi ─æß╗Öng tß╗½ ΓÇ£k├¡nh y├¬uΓÇ¥, thß╗â hiß╗çn t├¼nh cß║úm thiß║┐t tha, t├┤n k├¡nh m├á t├íc giß║ú ─æ├ú n├│i gi├╣m cho mu├┤n triß╗çu thiß║┐u nhi Viß╗çt Nam. B├ái h├ít ─æ╞░ß╗úc nhß║íc s─⌐ Phong Nh├ú s├íng t├íc trong dß╗ïp Trung thu n─âm 1945, khi lß║ºn ─æß║ºu ti├¬n ├┤ng ─æ╞░ß╗úc gß║╖p B├íc. Ca kh├║c ngay lß║¡p tß╗⌐c nß╗òi tiß║┐ng, ─æ╞░ß╗úc ─æ├│n nhß║¡n nß╗ông nhiß╗çt v├á ─æ╞░ß╗úc tr├¼nh diß╗àn trong suß╗æt h╞ín 70 n─âm qua.

Trong b├ái h├ít thß╗⌐ hai cß╗ºa Phong Nh├ú, ─Éi ta ─æi l├¬n, h├¼nh ß║únh B├íc Hß╗ô hiß╗çn l├¬n qua niß╗üm tß╗▒ h├áo s├óu sß║»c trong l├▓ng mß╗ùi thß║┐ hß╗ç thiß║┐u nhi n╞░ß╗¢c Viß╗çt: Tay ta n├óng cao tß║Ñm ch├ón dung B├íc Hß╗ô/ trong tim nhen l├¬n nhß╗»ng ╞░ß╗¢c m╞í rß╗▒c rß╗í/ kh─ân qu├áng ─æß╗Å t╞░╞íi l├á cß╗ºa B├íc trao cho m├¼nh/ biß║┐t bao tß╗▒ h├áo ─Éß╗Öi Hß╗ô Ch├¡ Minh quang vinh. V├á nh╞░ thß║┐, n╞íi tr├íi tim c├íc em, B├íc Hß╗ô k├¡nh y├¬u kh├┤ng bao giß╗¥ mß║Ñt: B├íc vß║½n c├▓n sß╗æng m├úi c├╣ng ─æß║Ñt n╞░ß╗¢c/ tiß║┐ng cß╗ºa Ng╞░ß╗¥i vß║½n ß║Ñm cß║ú non s├┤ng/ khi ch├║ng ta kß║┐t ─æo├án gß║»ng hß╗ìc h├ánh ch─âm ngoan/ B├íc vß║½n lu├┤n t╞░╞íi c╞░ß╗¥i dß║»t ta l├¬n ─æ╞░ß╗¥ng.

Nhß║íc s─⌐ Phan Huß╗│nh ─Éiß╗âu khi soß║ín ca kh├║c Nhß╗¢ ╞ín B├íc ─æ├ú m╞░ß╗ún lß║íi ├╜ ca tß╗½ cß╗ºa nhß║íc s─⌐ Phong Nh├ú trong hai c├óu mß╗ƒ ─æß║ºu Ai y├¬u nhi ─æß╗ông bß║▒ng B├íc Hß╗ô Ch├¡ Minh/ ai y├¬u B├íc Hß╗ô Ch├¡ Minh bß║▒ng ch├║ng em nhi ─æß╗ông, rß╗ôi ├┤ng ph├ít triß╗ân tiß║┐p: A c├│ B├íc Hß╗ô ─æß╗¥i em ─æ╞░ß╗úc ß║Ñm no/ ch├║ng em m├║a ca c├áng nhß╗¢ c├┤ng ╞ín B├íc Hß╗ô/ hß╗⌐a vß╗¢i B├íc Hß╗ô rß║▒ng ch├íu c├áng ch─âm ngoan/ ch├íu xin k├¡nh d├óng ng├án ─æ├│a hoa l├¬n B├íc Hß╗ô.

A có Bác Hồ đời em được ấm no/ chúng em múa ca càng nhớ công ơn Bác Hồ/ hứa với Bác Hồ rằng cháu càng chăm ngoan/ cháu xin kính dâng ngàn đóa hoa lên Bác Hồ.

Hai anh em nhß║íc s─⌐ Ho├áng Long - Ho├áng L├ón qua ca kh├║c B├íc Hß╗ô - ng╞░ß╗¥i cho em tß║Ñt cß║ú lß║íi c├│ c├ích dß║½n chuyß╗çn rß║Ñt th├║ vß╗ï khi ngß╗úi ca c├┤ng ╞ín cß╗ºa B├íc. Trong ca kh├║c phß╗Ång th╞í Phong Thu n├áy, ─æß║ºu ti├¬n c├íc t├íc giß║ú n├│i vß╗ü b├¼nh minh cho ├ính nß║»ng, chß╗ï Hß║▒ng cho ─æ├¬m tr─âng, c├óy cho tr├íi cho hoa, s├┤ng cho t├┤m cho c├í, anh bß╗Ö ─æß╗Öi cho l├▓ng d┼⌐ng cß║úm, c├┤ gi├ío cho b├ái giß║úngΓǪ V├á rß╗ôi c├íi kß║┐t bß║Ñt ngß╗¥ l├ám nß╗òi bß║¡t c├┤ng ╞ín B├íc Hß╗ô: Cho em tß║Ñt cß║ú/ ng╞░ß╗¥i mang cho em cuß╗Öc ─æß╗¥i mß╗¢i/ t╞░╞íi s├íng ─æß║ºy ╞░ß╗¢c m╞í/ ng╞░ß╗¥i cho em tß║Ñt cß║ú l├á B├íc Hß╗ô Ch├¡ Minh.

Nhiß╗üu ca kh├║c kh├íc viß║┐t vß╗ü B├íc ─æ╞░ß╗úc cß║Ñu tß╗⌐ ca tß╗½ theo mß╗Öt h╞░ß╗¢ng ri├¬ng. ─É├│ l├á t├íc giß║ú ─æß╗⌐ng tß╗½ g├│c nh├¼n, t├¼nh cß║úm cß╗ºa c├íc em thiß║┐u nhi ß╗ƒ v├╣ng ─æß╗ông b├áo d├ón tß╗Öc thiß╗âu sß╗æ xa x├┤i thß╗Åa ╞░ß╗¢c nguyß╗çn ─æ╞░ß╗úc mß╗Öt lß║ºn vß╗ü th─âm l─âng B├íc: ─Éi tß╗½ bß║ún l├áng xa x├┤i ch├ón em b╞░ß╗¢c qua bao n├║i/ΓǪ/ h├┤m nay ─æ╞░ß╗úc vß╗ü thß╗º ─æ├┤ th├ón y├¬u ─æß║┐n th─âm l─âng B├íc Hß╗ô/ ─æß╗⌐ng tr├¬n quß║úng tr╞░ß╗¥ng b├ít ng├ít nghe nh╞░ ├óm vang lß╗¥i B├íc/ΓǪ/ em chß║│ng muß╗æn rß╗¥i ch├ón ─æi c┼⌐ng chß║│ng n├│i ─æ╞░ß╗úc ─æiß╗üu chi (Tß╗½ rß╗½ng xanh ch├íu vß╗ü th─âm l─âng B├íc); S├íng sß╗¢m nay ch├íu ─æß║┐n th─âm v╞░ß╗¥n B├íc/ ch├íu b├⌐ T├óy Nguy├¬n ─æß║┐n th─âm v╞░ß╗¥n B├íc Hß╗ô/ΓǪ/ L├▓ng em m╞í ╞░ß╗¢c, mong l├ám c├ính chim/ ─æ╞░ß╗úc vß╗ü ─æ├óy h├ít mß╗½ng mu├┤n lß╗¥i ca ngß╗úi B├íc cß╗ºa ─æ├án ch├íu T├óy Nguy├¬n (Tiß║┐ng chim trong v╞░ß╗¥n B├íc).

─É╞░ß╗úc gß║╖p B├íc Hß╗ô l├á ╞░ß╗¢c m╞í cß╗ºa kh├┤ng chß╗ë c├íc thß║┐ hß╗ç thiß║┐u nhi Viß╗çt Nam m├á c├▓n l├á cß╗ºa mu├┤n triß╗çu ng╞░ß╗¥i Viß╗çt Nam. Nhß║íc s─⌐ Xu├ón Giao th├¬m mß╗Öt lß║ºn n├│i gi├╣m ch├║ng ta, n├│i gi├╣m c├íc em t├¼nh cß║úm ─æ├│ qua ca kh├║c nß╗òi tiß║┐ng Em m╞í gß║╖p B├íc Hß╗ô ─æ╞░ß╗úc viß║┐t v├áo n─âm 1969, ngay sau khi B├íc ─æi xa. Ca kh├║c g├óy x├║c ─æß╗Öng mß║ính mß║╜ ─æß╗æi vß╗¢i c├íc thß║┐ hß╗ç thiß║┐u nhi Viß╗çt Nam, ─æ╞░ß╗úc cß║ú c├íc em nhß╗Å ─æang hß╗ìc lß╗¢p mß║½u gi├ío tr├¼nh b├áy. ß╗₧ nhiß╗üu v├╣ng ─æß╗ông b├áo thiß╗âu sß╗æ, ca kh├║c c├▓n ─æ╞░ß╗úc tr├¼nh diß╗àn bß║▒ng c├íc tiß║┐ng M├┤ng, Th├íi. ─É├¬m qua em m╞í gß║╖p B├íc Hß╗ô/ em thß╗⌐c rß╗ôi ngß╗í vß║½n c├▓n m╞í/ em m╞í ╞░ß╗¢c h├┤n ─æ├┤i m├í B├íc/ vui b├¬n B├íc l├á em m├║a h├ítΓǪ

Sau 1975, nhß║íc s─⌐ Mß╗Öng L├ón viß║┐t vß╗ü th├ánh phß╗æ mang t├¬n B├íc vß╗¢i niß╗üm tß╗▒ h├áo cß╗ºa mß╗Öt kß╗╖ nguy├¬n mß╗¢i. Giai ─æiß╗çu trong s├íng v├á bay bß╗òng cß╗ºa b├ái h├ít nh╞░ l├ám cß║ú kh├┤ng gian c├╣ng bß╗½ng dß║¡y, v├║t cao, nhß║»c nhß╗ƒ mß╗ùi thß║┐ hß╗ç h├úy sß╗æng, hß╗ìc tß║¡p v├á cß╗æng hiß║┐n theo tß║Ñm g╞░╞íng cß╗ºa B├íc: Nß║»ng reo vui v├á gi├│ h├▓a theo tr├¬n th├ánh phß╗æ B├íc Hß╗ô/ th├ánh phß╗æ cß╗ºa tuß╗òi th╞í rß╗Ön tiß║┐ng h├ít tß╗½ l├║c ├ính b├¼nh minh/ΓǪ/ h├úy xß╗⌐ng vß╗¢i truyß╗ün thß╗æng cß╗ºa cha anh c├╣ng tiß║┐n b╞░ß╗¢c/ h├úy xß╗⌐ng vß╗¢i tuß╗òi th╞í cß╗ºa th├ánh phß╗æ mang t├¬n B├íc Hß╗ô.

Nhß║íc s─⌐ Phan Long khi viß║┐t ca kh├║c Tß╗½ Ra-d╞í-lip ─æß║┐n P├íc B├│ n─âm 1977 c┼⌐ng ─æ├ú t├¼m ─æ╞░ß╗úc mß╗Öt g├│c tiß║┐p cß║¡n ri├¬ng. ├öng nhß╗¢ vß╗ü nhß╗»ng th├íng ng├áy hoß║ít ─æß╗Öng c├ích mß║íng ß╗ƒ chiß║┐n khu cß╗ºa B├íc, lß╗ông v├áo ─æ├│ cß║ú nhß╗»ng hß╗ôi ß╗⌐c, h├¼nh ß║únh vß╗ü l├únh tß╗Ñ L├¬-nin ß╗ƒ lß╗üu cß╗Å b├¬n hß╗ô Ra-d╞í-lip n─âm 1917, c┼⌐ng l├á n─âm th├ánh c├┤ng cß╗ºa C├ích mß║íng th├íng M╞░ß╗¥i Nga: N╞íi ─æ├óy c├│ t├║p lß╗üu cß╗Å xanh nß║▒m soi b├│ng n╞░ß╗¢c long lanh mß║╖t g╞░╞íng/ s╞ín ca h├│t tr├¬n c├óy bß║ích d╞░╞íng hß╗ô Ra-d╞í-lip in g╞░╞íng trß╗¥i xa/ΓǪ/ Nß║»ng P├íc B├│ s├íng bß╗½ng c─ân nh├á nhß╗Å gi├│ r├⌐o rß║»t cung ─æ├án ban mai/ n╞íi ─æ├óy B├íc viß║┐t b├ái ca c├ích mß║íng em vui h├ít mu├┤n lß║ºn m├¬ say. B├ái h├ít cß╗ºa Phan Long ─æ├ú nhß║¡n giß║úi A cß╗ºa Hß╗Öi Nhß║íc s─⌐ Viß╗çt Nam n─âm ─æ├│ v├á vß╗ü sau ─æ╞░ß╗úc b├¼nh chß╗ìn v├áo top 50 ca kh├║c thiß║┐u nhi hay nhß║Ñt thß║┐ kß╗╖ XX.

C├│ mß╗Öt b├ái h├ít thß║¡t ─æß║╖c biß╗çt vß╗ü B├íc Hß╗ô m├á t├┤i muß╗æn d├ánh tr├¼nh b├áy ß╗ƒ phß║ºn kß║┐t cß╗ºa b├ái viß║┐t nhß╗Å n├áy. ─É├│ l├á Nh╞░ c├│ B├íc trong ng├áy vui ─æß║íi thß║»ng cß╗ºa nhß║íc s─⌐ Phß║ím Tuy├¬n, ─æ╞░ß╗úc viß║┐t ngay khi ─æß║Ñt n╞░ß╗¢c thß╗æng nhß║Ñt hai miß╗ün. ─É├óy c├│ lß║╜ l├á mß╗Öt trong nhß╗»ng ca kh├║c nß╗òi tiß║┐ng v├á ngß║»n gß╗ìn nhß║Ñt viß║┐t vß╗ü B├íc Hß╗ô, dß╗à nhß╗¢ dß╗à thuß╗Öc vß╗¢i bß╗æn c├óu ca v├á phß║ºn ─æiß╗çp kh├║c l├á bß╗æn lß║ºn nhß║»c lß║íi t├¬n ─æß║Ñt n╞░ß╗¢c v├á t├¬n B├íc. B├ái h├ít tuy kh├┤ng chß╗º ─æ├¡ch d├ánh ri├¬ng cho c├íc em thiß║┐u nhi, nh╞░ng t├┤i cho rß║▒ng, tß║Ñt cß║ú c├íc thß║┐ hß╗ç thiß║┐u nhi Viß╗çt Nam ─æß╗üu ─æ├│n nhß║¡n v├á h├ít ca kh├║c mß╗Öt c├ích dß╗à d├áng. V├á nh╞░ thß║┐, b├ái h├ít cß╗ºa nhß║íc s─⌐ Phß║ím Tuy├¬n ─æ├ú trß╗ƒ th├ánh t├ái sß║ún chung cho cß║ú d├ón tß╗Öc, cho mß╗ìi lß╗⌐a tuß╗òi, mß╗ìi thß║┐ hß╗ç ng╞░ß╗¥i Viß╗çt Nam y├¬u mß║┐n B├íc, mß╗ùi khi nhß╗¢ vß╗ü B├íc v├á nhß╗¢ vß╗ü ng├áy hß╗Öi thß╗æng nhß║Ñt non s├┤ng: Nh╞░ c├│ B├íc Hß╗ô trong ng├áy vui ─æß║íi thß║»ng/ lß╗¥i B├íc nay ─æ├ú th├ánh chiß║┐n thß║»ng huy ho├áng/ ba m╞░╞íi n─âm ─æß║Ñu tranh gi├ánh to├án vß║╣n non s├┤ng/ ba m╞░╞íi n─âm d├ón chß╗º cß╗Öng h├▓a kh├íng chiß║┐n ─æ├ú th├ánh c├┤ng/ Viß╗çt Nam - Hß╗ô Ch├¡ Minh!/ Viß╗çt Nam - Hß╗ô Ch├¡ Minh!/ Viß╗çt Nam - Hß╗ô Ch├¡ Minh!/ Viß╗çt Nam - Hß╗ô Ch├¡ Minh!

H.T